TÜKENMİŞLİK

STRESİN PSİKOLOJİK SONUÇLARINDAN TÜKENMİŞLİK

İlk kez Freudenberger (1974) tarafından ortaya konulan daha sonrada Maslach ve Jackson (1981) tarafından tanımlanmıştır. Bireyde tükenmişlik, duygusal tükenme ile duyarsızlaşmanın artması ile ortaya çıkmaktadır.

“Tükenmişlik orijinal olarak aşırı çalışma ile ortaya çıkan bir duygusal aşırı yorgunluk ve bunun sonucunda iş sorumluluklarını yerine getirememe durumudur.” (Maslach&Jacson, 1981,s. 18 )

Bir başka tanımda ise “tükenmişlik, kişisel kaynakların sona dayandığı, normal günlük olaylar karşısında sürekli bir ümitsizlik ve negativizmin yaşandığı bir enerji tükenişi olarak bir stres süreci olarak, mesleki bir otizm olarak tanımlanmıştır.(Özer, Ekinci, 1997, s. 221)”

Edelwich, tükenmişlik sendromunun aşama aşama geliştiğini, dört aşamada ortaya çıktığını belirtmiştir.

1- İdealistlik coşku ve hayal kırıklığı

2-Durgunlaşma

3-Engellenme

4-Apati (duygusuzlaşma, ilgisizleşme).Gökçakan(1999)

Tükenmişlik, psikolojik, fizyolojik ve davranışsal stres reaksiyonları gösterir. Tükenmişliğin belirtileri şu şekilde sıralanabilir.

♦ Mizah duygusunu kaybetme, gülmeyi unutma

♦ Yorgunluk tansiyon gibi fiziksel belirtilerin ortaya çıkması

♦ Sosyal çevreden, aileden, iş arkadaşlarından uzaklaşma

♦ Alkol kullanımının artışı

♦ Duygusal tükenmişlik, kendine güvenin yok olması, depresyon

♦ İş performansının düşmesi, etkililiğin ve verimliliğin düşmesi, işe devamsızlığın artması