GENEL UYUM BELİRTİSİ OLARAK STRES

Songar(1981, s. 113) stres vericilere organizmanın tepkisini Cannon Bard'ın heyecan teorisine göre “organizmayı tehdit eden, dengesini bozma tehlikesini gösteren dış şartlar akut ve otonom sinir sisteminden yönetilen "kaçma veya savaşma (fight or flight)" tarzında cevaplara yol açar” şeklinde açıklamaya çalışmıştır. Baltaşlar da “bu durum özellikle tehlike ile karşılaşınca savaş veya kaç diye adlandırılan cevabın ortaya çıkmasıdır. Bir tehlike ile yüz yüze gelen canlı; başa çıkacağına inandığı tehlike ile savaşır ve böylece uyum sağlar.” Baltaş&Baltaş(2000, s.21) şeklinde benzer bir ifade ile betimlemişlerdir.

Hans Selye'nin Genel Adaptasyon Sendromu adını verdiği belirtilerin üç basamağı vardır. Songar(1981)

♦          Alarm Aşaması: Organizmanın dış uyarıcıyı stres olarak algıladığı durumdur. Lelord & André(2004) Organizmada birtakım değişiklikler meydana gelmeye başlar. Başta adrenalin olmak üzere çeşitli hormonlar salgılanır

¨                  Direnç Aşaması: Vücudun direnci normalin üzerine çıkar, yüz yüze olduğu bu stres verici duruma karşı direncini yükseltmiştir. Bu durumdan kaçmak ve ona uyum sağlamak zorunda olduğundan başka stres vericilere direnci düşer.

¨                  Tükenme Aşaması: Eğer stres verici olay çok ciddi ise ve uzun sürerse organizma için tükenme basamağına gelinir. Bazen bu dönemde alarm dönemi reaksiyonları ortaya çıkar. Her canlının uyum yeteneği ile enerjisi farklıdır. Uyku ve dinlenme vücudu onarabilir ama devam eden ve başa çıkılamayan stresler karşısında denge bozulur, uyum enerjisi biter. Bunların ardından tükenme ve bitkinlik dönemleri görülür. Bu hastalıklara çok açık olunan bir dönemdir. Baltaş & Baltaş (2000)