Stresin olumlusu olumsuzu olur mu?
OLUMLU VE OLUMSUZ STRES
Stres organizmanın herhangi bir isteğine özgün olmayan cevaptır. Stres sinirlilik, gerginlik ve anksiyete ile eş anlamlı değildir. Stres yeteneklerin, enerjinin, mutluluğu elde etme çabasının ortaya çıkmasını sağlar. Fakat ayrıca stres, yorgunluğa, fiziksel ve psikolojik hastalıklara da sebep olur; kalp krizi ve kazalar gibi. Stres karşısında dikkate alınması gereken en önemli şey bazılarının normal ve gerekli olduğudur. Stres iki yönlü bir olgudur. Bu açıdan her ne kadar olumsuz bir boyutta düşünülse de pozitif bir değere sahiptir. Performansı düşürdüğü gibi yükseltebilmesi de söz konusudur. Mitchel&Larson(1987) Olumlu stres, gerilim hissedilerek motive olunan durumlarda ortaya çıkar ve bireyin en verimli bir şekilde çalışmasını sağlar. Yaygın inanışın aksine stres her zaman kötü değildir. O yaşamamıza güç katan etkili bir motive edici süreçtir. Terfi etmek, ün kazanmak, evlenmek gibi bireyin ulaşmak istediği amaçlarla ilgili olaylar olumlu stres, işsiz kalmak ve mesleğinde başarı kazanamamak gibi engellenmeler olumsuz stres olarak adlandırılabilir. Olumlu stres bireyi güdeleyici ve teşvik edici bir rol oynarken, olumsuz stresler, ruhsal ve bedensel sağlık açısından zararlı sonuçlara yol açar Selye(1977). Stres hayatın vazgeçilmez bir parçasıdır. Çünkü insana çevredeki uyaranlar karşısında daha iyi davranma olanağını verir. Selye'nin dediği gibi "sıfır stres ölümdür".
Olumsuz stres çok az veya çok fazla gerilim altında olduğu durumlarda ortaya çıkar. Normal stres ile aşırı stres arasında büyük bir fark bulunmamaktadır. Bir miktar stres faydalıdır. Öte yandan, aşırı stres uzun bir döneme yayılırsa sorun yaratır. Çünkü aşırı stres enerji kaybına, duyguların zayıflamasına ve her türlü fiziksel ve psikolojik sorunlara karşı zayıf hale gelinmesine neden olur.
Stresin yaşamamıza temel etkisi strese maruz kalmanın kendisi tarafından değil bireyin buna verdiği tepkiyle belirlenmektedir. Bireyi yıpratan bitip tükenmeyen kent karmaşası, yerine getirmesi gereken sorumluluklar, çevresindeki kaba ve anlayışsız insanlar değil bireyin bunlara duygusal tepkileridir.Loehr(1999)
Olumlu strese karşı yaptığımız fizyolojik tepkilerimiz birbirine çok benzese de bizim stres olaylarını yorumlamamız ise değişmektedir. Örneğin bir topluluk karşısında konuşmak birçok insanda stres yaratır. Fakat bazı insanlar toplum karşısında konuşma yapmaktan büyük zevk almaktadırlar. Bu iki gurup insan arasındaki fark birinci gurubun stresi çok çekingen bir tarzda, ikinci gurubun ise stres kendine güvenen bir tarzda yönetmesidir.
Aşırı stresin bir çok sağlık sorununa yol açtığı ve bunlardan bazılarının da ölümcül olabileceği bugün artık geniş kitleler tarafından kabul görmektedir. Stres uzun sürmesi durumunda fizyolojik ve psikolojik olarak başa çıkma yeteneğini engeller. Sonuç olarak devam eden stres insan sağlığında fiziksel, duygusal ve sosyal alanlarda tahrip edicidir.
